Coaching in het onderwijs: een vak apart

In company training. Voor meer informatie mail toys@xs4all.nl

onderwijs_MP3 kopie

 

Coachen in het onderwijs

De focus bij onderwijzen is gericht op het vergroten van kennis en vaardigheden in relatie tot een specifiek onderwerp. Competentievergroting is het aandachtsveld van de onderwijzer/leerkracht. In toenemende mate wordt belang gehecht aan de zelfstandigheid van leerlingen. Waardoor is dit ingegeven? Door organisatorische belasting van docenten in de klas of door begrip van de noodzaak/het nut dat leerlingen het zelf leren doen, om autonome mensen te worden. Dit laatste vraagt om aandacht voor coaching in het onderwijs.

Daarbij zou het wel eens zo kunnen zijn dat het begeleiden van leerlingen naar autonomie, geen taakverlichting is voor docent maar eerder een (psychische en functionele) taakverzwaring. Immers vanuit de rol van leerkracht/docent is men meer gewend is om leerlingen die iets niet lukt de helpende hand te bieden, in de zin van directe en concrete hulp gericht op de inhoud. Het vergroten van autonomie ofwel zelfstandigheid betekent geenszins dat je als docent/leerkracht met je handen over elkaar kunt gaan zitten en dat het voldoende is te zeggen “jullie moeten het zelfstandig doen!” Het vraagt van de leerkracht ook actie, echter op een totaal andere manier als waar het gaat om competentievergroting. De leerkracht zal coachende kwaliteiten moeten ontwikkelen, beter gezegd z/hij krijgt er een nieuwe rol bij: die van coach! En dit betekent in feite een dubbelrol.

Verschillen tussen docent en coach.
In de wijze van benadering verschillen docent en coach op essentiële punten van elkaar.

docent coach
competentie-vergroting autonomie-vergroting
inhoud proces
putting in pulling out
aanbod-georienteerd vraag-georienteerd
accent op groep accent op individu

Natuurlijk is het zo dat competentievergroting leidt tot een grotere autonomie en dat anderzijds toename van autonomie niet los te denken is van toename in competentie. Ook  zullen er zeker docenten zijn die zich herkennen in de kenmerken van de coach. Het is echter goed te erkennen dat het vak van coach een andere is als die van docent, en dat hiermee andere vaardigheden gemoeid zijn. De uitdaging aan de coach is de leerling te leren leren.

De leerling helpen bij zijn doelformulering, hem zoveel mogelijk aan het woord te laten. Hem de gelegenheid te geven de docent zoveel mogelijk te informeren over het probleem, waar de leerling eigenlijk het meest van ‘weet’. Dit vraagt van de coach naast het vertrouwen dat ze eruit komen, kwaliteiten met betrekking tot procesbegeleiding en een aardig portie geduld (naar zichzelf en de leerling). Naast het besef dat vragen zorgen voor bewustwording, doen leren.

In de benaderingswijze als docent, dan wel als coach zullen andere gedragspatronen zichtbaar worden. Zo zal een docent bijvoorbeeld sterk gericht moeten zijn op informatie, in verband met de noodzakelijke kennisoverdracht. De docent bepaalt het doel voor de leerling. Een coach die zich richt op procesbegeleiding, zal vooral aandacht voor activiteiten en mensen moeten hebben. En zal faciliteren dat de leerling zijn doel bepaalt.

Onderdelen workshop coachen in het onderwijs

In deze tweedaagse workshop “Coaching: een vak apart!” worden ondermeer de volgende onderdelen aangeboden:

  • Inventariseren en afstemmen op verwachtingen
  • Achterliggende criteria duidelijk krijgen
  • Het aanspreken van leer-kracht door middel van vragen
  • Denkstimulerende vragen
  • Verdieping in de verschillende rollen, waaronder coach, docent, mentor, sponsor
  • Waarnemingsposities
  • Vormvoorwaarden voor doelen
  • Van ‘negatief etiketteren’ naar ‘positief labelen’.
  • Herkennen van metaprogramma’s (gedragspatronen) t.b.v. begrijpen, afstemmen en overeenstemmen